I. Kakaretso ea Mosebetsi oa Motheo
Trimethylamine N-oxide dihydrate (TMAO·2H₂O) ke tlatsetso ea bohlokoa haholo ea lijo tse nang le mesebetsi e mengata temong ea litlhapi. Qalong e ile ea fumanoa e le ntho ea bohlokoa e hohelang lijo lijong tsa litlhapi. Leha ho le joalo, ka lipatlisiso tse tebileng, mesebetsi ea bohlokoa ea 'mele e senotsoe, e leng se etsang hore e be sesebelisoa sa bohlokoa bakeng sa ho ntlafatsa bophelo bo botle le ts'ebetso ea kholo ea liphoofolo tsa metsing.
II. Litšebeliso tsa Bohlokoa le Mekhoa ea Ts'ebetso
1. Sejo se Matla se hohelang
Ena ke karolo e tsebahalang haholo le e tsebahalang haholo ea TMAO.
- Mokhoa: Lihlahisoa tse ngata tsa metsing, haholo-holotlhapi ea leoatleng,Ka tlhaho li na le metsoako e mengata ea TMAO, e leng mohloli oa bohlokoa oa tatso e ikhethang ea "umami" ea litlhapi tsa leoatleng. Mekhoa ea ho fofonela le ea tatso ea liphoofolo tsa metsing e na le kutloelo-bohloko haholo ho TMAO, e e nka e le "letšoao la lijo".
- Litlamorao:
- Keketseho ea Tekanyo ea Lijo: Ho eketsa TMAO ho fepa ho ka tsosa takatso ea litlhapi le li-shrimp haholo, haholo-holo nakong ea mehato ea pele ea ho fepa kapa bakeng sa mefuta e khethiloeng, e leng se ka li hohelang kapele ho fepa.
- Nako e Fokotsang ea ho Fepa: E khutsufatsa nako eo lijo li lulang ka metsing, e fokotsa tahlehelo ea lijo le tšilafalo ea metsi.
- Ho Sebetsa Lijong tse Ling: Ha mehloli ea protheine ea limela (mohlala, lijo tsa soya) e sebelisoa ho nkela lijo tsa tlhapi sebaka, ho eketsa TMAO ho ka lefella khaello ea tatso le ho ntlafatsa tatso ea lijo.
2. Osmolyte (Molaoli oa Khatello ea Osmotic)
Ena ke mosebetsi oa bohlokoa oa 'mele oa TMAO bakeng sa litlhapi tsa leoatleng le litlhapi tsa diadromous.
- Mokhoa: Metsi a leoatle ke tikoloho e nang le hyperosmotic, e etsang hore metsi ka hare ho 'mele oa tlhapi a lahlehe leoatleng kamehla. Ho boloka botsitso ba metsi a ka hare, litlhapi tsa leoatleng li noa metsi a leoatle 'me li bokella li-ion tse ngata tse sa tloaelehang (mohlala, Na⁺, Cl⁻). TMAO e sebetsa e le "tharollo e lumellanang" e ka loantšang liphello tse sitisang tsa li-ion tse ngata sebopehong sa protheine, e thusang ho tsitsisa ts'ebetso ea protheine ea ka hare ho sele.
- Litlamorao:
- Tšebeliso e Fokolitsoeng ea Matla a Osmoregulatory: Ho tlatsetsa kaTMAOe thusa litlhapi tsa metsing ho laola khatello ea osmotic ka katleho e kholoanyane, ka hona e lebisa matla a mangata ho tloha "ho boloka bophelo" ho ea "kholong le ho ikatiseng".
- Mamello e Ntlafetseng ea Khatello ea Kelello: Tlas'a maemo a ho feto-fetoha ha letsoai kapa khatello ea tikoloho, tlatsetso ea TMAO e thusa ho boloka homeostasis ea lintho tse phelang le ho ntlafatsa sekhahla sa ho phela.
3. Sesebelisoa sa ho Tsitsisa Protheine
TMAO e na le bokhoni bo ikhethang ba ho sireletsa sebopeho sa liprotheine tse mahlakore a mararo.
- Mokhoa: Tlas'a maemo a khatello (mohlala, mocheso o phahameng, ho felloa ke metsi 'meleng, khatello e phahameng), liprotheine li sekamela ho denaturation le ho se sebetse. TMAO e ka sebelisana ka tsela e sa tobang le limolek'hule tsa protheine, e be e qheletsoe ka thoko karolong ea hydration ea protheine, ka hona e tsitsisa boemo ba tlhaho ba protheine le ho thibela denaturation.
- Litlamorao:
- E Sireletsa Bophelo bo Botle ba Mala: Nakong ea tšilo ea lijo, li-enzyme tsa mala li hloka ho lula li le mafolofolo. TMAO e ka tsitsisa li-enzyme tsena tsa tšilo ea lijo, ea ntlafatsa ho sileha ha lijo le tšebeliso ea tsona.
- E Ntlafatsa Khanyetso ea Khatello ea Kelello: Nakong ea linako tsa mocheso o phahameng kapa lipalangoang, ha liphoofolo tsa metsing li tobana le khatello ea mocheso, TMAO e thusa ho sireletsa botsitso ba liprotheine tse fapaneng tse sebetsang (mohlala, li-enzyme, liprotheine tsa sebopeho) 'meleng, e fokotsa tšenyo e amanang le khatello ea maikutlo.
4. E Ntlafatsa Bophelo bo Botle ba Mala le Sebopeho sa 'Mele
- Mokhoa: Litlamorao tsa TMAO tsa ho tsitsisa lisele tsa mala le ho tsitsisa protheine ka kakaretso li fana ka tikoloho e tsitsitseng haholoanyane bakeng sa lisele tsa mala. E ka 'na ea khothalletsa nts'etsopele ea villi ea mala, ea eketsa sebaka sa bokaholimo se monyang.
- Litlamorao:
- E Khothaletsa ho Monyela ha Liphepo: Sebopeho se phetseng hantle sa mala se bolela bokgoni bo betere ba ho monya diphepo, e leng senotlolo sa ho ntlafatsa karolelano ya phetoho ya dijo.
- E ntlafatsa Mosebetsi oa Thibelo ea Mala: E ka thusa ho boloka botšepehi ba mucosa ea mala, ea fokotsa tlhaselo ea likokoana-hloko le chefo.
5. Mofani oa Methyl
TMAO e ka nka karolo metabolism ka hare ho 'mele, e sebetsa e le mofani oa methyl.
- Mokhoa: Nakong ea metabolism,TMAO e ka fana ka lihlopha tse mafolofolo tsa methyl, tse nkang karolo liketsong tse fapaneng tsa bohlokoa tsa biochemical, tse kang ho kopanngoa ha phospholipids, creatine, le li-neurotransmitters.
- Phello: E khothalletsa kholo, haholo-holo nakong ea mekhahlelo ea kholo e potlakileng moo tlhoko ea lihlopha tsa methyl e eketsehang; Tlatsetso ea TMAO e ka thusa ho fihlela tlhoko ena.
III. Lipakane le Lintho Tse ka Nahanoang ka Ts'ebeliso
- Lipakane tsa Ts'ebeliso ea Motheo:
- Litlhapi tsa Leoatleng: Tse kang turbot, grouper, croaker e mosehla e kholo, sea bass, jj. Tlhokahalo ea tsona bakeng sa TMAO e bohlokoa haholo hobane mosebetsi oa eona oa osmoregulatory oa hlokahala haholo.
- Litlhapi tsa Diadromous: Tse kang salmonids (salmon), tse boetseng li e hloka nakong ea temo ea leoatle.
- Di-crustacean: Tse kang di-prawn/shrimp le makhala. Diphuputso di boetse di bontsha hore TMAO e na le ditlamorao tse ntle tse hohelang le tse kgothaletsang kgolo.
- Litlhapi tsa Metsi a Macha: Le hoja litlhapi tsa metsi a hloekileng li sa iketsetse TMAO ka botsona, litsamaiso tsa tsona tsa monko li ntse li ka e lemoha, e leng se etsang hore e sebetse hantle e le ntho e hohelang lijo. Leha ho le joalo, mosebetsi oa osmoregulatory ha o sebetse metsing a hloekileng.
- Tekanyo le Lintho Tse Lokelang ho Etsoa:
- Tekanyo: Boemo bo tloaelehileng ba ho eketsa lijong hangata ke 0.1% ho isa ho 0.3% (ke hore, 1-3 kg ka tonne ea lijo). Tekanyo e itseng e lokela ho khethoa ho latela liteko tse nahanelang mefuta e holisitsoeng, mohato oa kholo, mokhoa oa ho etsa lijo le maemo a tikoloho ea metsi.
- Kamano le Choline le Betaine: Choline le betaine ke ditshiya tsa pele ho TMAO mme di ka fetolelwa ho TMAO mmeleng. Leha ho le jwalo, di ke ke tsa nkela TMAO sebaka ka botlalo ka lebaka la bokgoni bo fokolang ba phetoho le mesebetsi e ikgethang ya TMAO e hohelang le e tsitsisang protheine. Ha e le hantle, hangata di sebediswa ka tsela e kopaneng.
- Mathata a ho Noa Tekanyo e Feteletseng: Ho eketsa tekanyo e feteletseng (tekanyo e kaholimo ho tekanyo e khothaletsoang) ho ka lebisa tšenyo ea litšenyehelo 'me ho ka ba le litlamorao tse mpe ho mefuta e itseng, empa hajoale ho nkoa ho sireletsehile maemong a tloaelehileng a ho eketsa.
Kakaretso ea IV.
Trimethylamine N-oxide dihydrate (TMAO·2H₂O) ke sejo se sebetsang hantle haholo, se nang le mesebetsi e mengata temong ya dihlapi se kopanyang mesebetsi ya ho hohela dijo, taolo ya kgatello ya osmotic, botsitso ba protheine le ntlafatso ya bophelo bo botle ba mala.
Tšebeliso ea eona ha e eketse feela sekhahla sa ho ja lijo le lebelo la kholo ea liphoofolo tsa metsing empa hape e ntlafatsa ka tsela e sa tobang katleho ea tšebeliso ea lijo le bophelo bo botle ba lintho tse phelang ka ho fokotsa litšenyehelo tsa matla a 'mele le ho matlafatsa ho hanyetsa khatello ea maikutlo. Qetellong, e fana ka tšehetso e matla ea tekheniki bakeng sa ho eketsa tlhahiso, katleho le nts'etsopele e tsitsitseng ea temo ea litlhapi. Lijong tsa sejoale-joale tsa metsing, haholo-holo lijong tsa litlhapi tsa leoatleng tsa maemo a holimo, e fetohile karolo ea bohlokoa ea bohlokoa.
Nako ea poso: Mphalane-11-2025